Anasayfa / HABERLER / DÜNYA ÇAY RAPORU (ÜRETİM/ İHRACAT)
DÜNYA ÇAY RAPORU (ÜRETİM/ İHRACAT)
Paylaş :         Yazdır
Binlerce yıldır Doğu dünyası mutluluk, sağlık ve bilgelik getireceğine inanarak tükettiği çayı, kendi kültürünün çok önemli bir parçası olarak kabul etmiştir. Batı ise yeni, yeni keşfetmeğe başladığı çayın faydalarına karşılık onu daha fazla tüketmenin peşine düştü.

Son çalışmalarla bilim adamları bazı çayların, kilo kaybı ve düşük kolesterolü teşvik ettiği, bazı kanser türlerini, kalp ve diyabet gibi hastalıkları engellemeye yardımcı olduğu ve geliştirilmiş zihinsel uyanıklığı getirebildiği sonucuna varmıştır.

Bu sebeple sağlık yönünde bilinirliği artan çayın, sektör büyümesi de her yıl %6 civarında olmaktadır.

Çay üreten ülkelerden bir kısmı çay tüketen ülkeler sıralamasında gerilerde olsa da, sektörden ihracat yaparak hatırı sayılır gelir elde etmeyi başarabilmektedir. 


Aşağıda öncü ülkelerin üretim/ihracat dengelerinin yanında son üç yılda oluşan fiyat skalası görülmektedir.


ÜLKE

2013 ÜRETİM

(bin ton)

2013 İHRACAT

(bin ton)

İHRACAT FİYATI

(yıl/ortalama)

USD

2014 ÜRETİM

(bin ton)

2014 İHRACAT

(bin ton)

İHRACAT FİYATI

(yıl/ortalama)

USD

2015 ÜRETİM

(bin ton)

2015 İHRACAT

(Bin ton)

İHRACAT FİYATI

(yıl/ortalama)

USD

ÇİN

1.924.5

329.7

2.76

1.980.3

247.5

2.56

2.005.0

257.8

3.70

HİNDİSTAN

1.230.4

209.2

2.72

1.184.7

207.4

2.65

1.175.7

217.6

2.45

SRİLANKA

340.2

311.1

3.44

338.1

260.9

3.56

328.9

251.0

3.04

KENYA

432.4

415.9

2.41

445.1

458.2

2.03

399.2

453.8

2.67

TÜRKİYE

227.1

4.1

3.60

243.1

4.2

4.02

256.3

     5.0

5.35

ENDONEZYA

152.7

70.8

2.04

146.6

51.3

1.68

149.7

   50.8

1.52

DİĞER

756.6

427.7

 

692.6

142.3

 

635.5

 108.9

 

DÜNYA

5.063.9

1.768.5

2.76

5.030.5

1.371.8

2.59

4.950.3

1.344.9

2.59

Not; Türkiye’nin fiyat farkı, dökme çay yerine paketlenmiş çay satışından kaynaklanmaktadır.
 

Dünya çay piyasasında, kaliteye önem verilmesinin yanında yeni ürünlerin sunulması da piyasanın büyümesinde önemli bir etkendir. Farklı çay türleri üzerinde yapılan çalışmalar bu anlamda büyük önem arz etmektedir.

Dünya çay sektörü 12.5 milyar dolar tüketim cirosunun yanında, 3.5 milyar dolar ihracat cirosu olan dev bir sektördür. Diğer özelliklerinden biri de, birçok fakir ülkenin en önemli gelir kaynağı olmasnın yanında, sadece tüketicilerin değil, yetiştiricilerin, toplayıcıların, tedarikçilerin, tüccar ve satıcıların ve büyük bir zincir teşkil eden milyonlarca insanın yaşamını ve refahını  etkileyen bir ürün olmasıdır.
 

Aşağıda öncü ülkelerin çay ihracatından elde ettikleri gelirleri görülmektedir.

Çay üreten ülkelerin çay ihracat gelirleri.

SIRA ÜLKE İHRACAT TUTARI(1000 US$)
1 Kenya 1,211,646. USD
2 Çin 953.860 . USD
3 Sri lanka 763,043 .USD
4 Hindistan 533.120 .USD
5 Endonezya 132,150 .USD
6 Dünya 3.483.291.USD


Ülkeler çay bahçelerini kendi ihtiyaçları için ihdas etmişlerdi. Bugün ise sektörde marka olmanın ve her yıl %6 civarında büyüyen piyasadan pay alabilmenin mücadelesini veriyorlar. Kıran kırana bir rekabet dengeleri zorluyor.

Şimdi ise öncü ülkelerin müşteri portföylerine bakalım.

SRİLANKA

Toplam kara alanının yaklaşık yüzde 3 ünü temsil eden yaklaşık 203.000 hektar alanda çay yetiştirilmektedir. Çay alanlarının yaklaşık yüzde 27'si yüksek irtifada, yüzde 32 si orta irtifada ve yüzde 41 çoğunlukla Galle, Matara gibi düşük irtifada bulunmaktadır. 2014 yılında 338.032 çay müstahsiline sahip olan ülke,  Dünya çay sektöründe alan olarak düşük olmasına rağmen %7.9 paya sahiptir. Ürettiğinin çok büyük bir kısmını ihraç etmektedir.

Sri lanka da kişi başı çay tüketimi 0.52. kg/yıl dır.

Satış yaptığı ülkelerden ortalama yıllık geliri 763.1 milyon dolar civarında seyretmektedir.
 
 


SRİ LANKA’ DAN ÇAY İTHAL EDEN ÜLKELER VE 2014/2015 YILI İTHALAT PAYLARI (eylül ayı itibarı ile)


ÜLKELER

2014 YILI
İHRACAT  260.9 bin ton

İhracat payı %

2015 YILI
İHRACAT  251.0  bin ton

İhracat  payı %

RUSYA

14.1

12.4

TÜRKİYE

14.3

11.8

IRAK

6.4

9.8

İRAN

9.1

8.8

UAE

5.5

8.1

Kaynak; Sri Lanka tea board

KENYA

2015 Yılı kurak geçen Kenya da üretim 2014 yılına ve daha önceki yıllara göre %11 düşmüştür. Piyasa kaybetme sıkıntısı ile karşı karşıya kalan Kenya Çay Sektörü bu açığı ithalat yolu ile kapatarak 2014 yılına göre ihracatını başa baş seviyesinde tutmayı başarmıştır. Kenya 2015 yılında 399,2 bin ton üretime karşılık 453,8 bin ton ihracat gerçekleştirmiştir. Bu rakam ile Kenya, Mombasa borsasında komşu ülkelerin malını da satarak ürettiğinden fazla satan ülke konumuna geçmiştir. Kenya da kişi başı yıllık çay tüketimi 0.47 kg dır.

KENYA’DAN ÇAY İTHAL EDEN ÜLKELER VE 2014 YILI PAYLARI;


2014 YILI

ÜLKE ADI

İHRACAT 458.2 BİN TON
(İHRACAT PAYI)


1

PAKİSTAN

%21

2

MISIR

%20

3

uk

%11

4

AFGANİSTAN

%9

5

UAE

%8

6

SUDAN

%6

7

RUSYA

%6

8

YEMEN

%3

9

DİĞER

%16

 

HİNDİSTAN

2014 Yılı itibari ile çay ekim alanlarının 563.980 Hektar olduğu belirtilmektedir.157.504 küçük işletmeye sahip, çoğunluğu kadın 3,5 milyon kişiyi istihdam eden sektörün, Hindistan’ın ikinci en büyük işvereni olduğu ifade edilmektedir.

Hindistan da 2014 yılı itibari ile 1,184,800 müstahsil bulunmaktadır.

Kişi başı çay tüketimi 0.70 kg/yıl dır. 

İ.3 milyar nüfus ile ürettiği çayın %82 sini ülke içinde tüketmektedir.

 

HİNDİSTAN’ DAN ÇAY İTHAL EDEN ÜLKELER VE ORANLARI  2014/2015


ÜLKELER

          2014 YILI
İHRACATI 207.4 bin ton                
   ÜLKELERİN PAYIİ %

          2015 YILI
İHRACATI  217.6 bin ton             
   ÜLKELERİN PAYI %

RUSYA

                        %18

                          %22

İRAN

                          %8

                           %9

PAKİSTAN

                         %8

                           %8

UK

                         %8

                            %8

UAE

                         %8

                           %6

USA

                         %6

                           %6

KAZAKİSTAN

                        %5

                           %4

DİĞER

                       %37

                          %39

 

Çay sektörünün 2030 yılındaki durumu için çizilen olumsuz tablo önemli değişimleri ihtiva etmektedir. Bu değişimlerin gerçekleştirilememesi durumunda zor bir gelecek ile yüzleşebileceğimiz ifade ediliyor.
1-Genç neslin çay tüketim alışkanlığı geliştirilmelidir.

2-Her yıl daha da artan çay alanları sınırlandırılmalıdır. 
3-Değişen iklim koşullarına uygun, haşereye ve zararlya karşıı dayanıklı yeni türler geliştirilmelidir.
4-Yeşil yaprak çay dahil olmak üzere tüm ürünlere uluslararası standart kazandırılmalıdır.
Sıralanan bu fasılların, tüketicinin kalite tercihi ve kalite israrı ile sonuca ulaşabileceği aşikardır. O halde çay sektöründe geleceği belirleyecek en önemli unsurun tüketiciler  olacağını kabul etmeliyiz.

Kaynaklar; FAO, forumforthefuture,  İndia tea bord,  Sri Lanka tea bord,  Kenya tea bord. İBEF,  mundi,  İTC, Economist,  ÇAYKUR



Mustafa Yılmaz KAR

Yazarın Diğer Yazıları : Tümü


Çaysiad | Çay Sanayicisi İş Adamları Derneği | www.caysiad.org.tr © 2019 .