BİR BARDAK ÇAYIN RENGİ
Sabahın erken saatinde ya da akşam yorgunluğunda… Türkiye’de çay, sadece bir içecek değildir. Sohbettir, misafirperverliktir, emektir. Ancak son yıllarda bu kadim kültürün içine gölge düşüren bir kavramla karşı karşıya kaldık: Boyalı çay.
Peki nedir bu boyalı çay? En basit haliyle söyleyelim: Kalitesi düşük, bayat ya da rengi solmuş üretim dışı atık çayların, daha koyu ve kaliteli görünmesi için yapay yollarla renklendirilmesidir. Yani bardağımıza giren şey bazen çayın kendisi değil, görüntüsüdür. Çay değil gıda boyası içiyoruz çoğu zaman.
Bu mesele sadece bizim ülkemize özgü değil. Dünyanın birçok yerinde, geçmişten bugüne benzer hileler yapılmış. Avrupa’da, Asya’da, Afrika’da… Çayın ticaret olduğu her yerde, ne yazık ki işe hile de karıştırılmış. Ama bu gerçeği bilmek, sorunu görmezden gelmemizi gerektirmiyor. Sağlığımız her şeyden önemli.
Asıl mesele şurada başlıyor: Boyalı çay, sadece tüketiciyi kandırmaz; toplumun sağlığını tehdit eder. Doğal olmayan boyalar, uzun vadede karaciğeri, böbreği, bağışıklık sistemini etkileyebilir. Bugün fark edilmeyen zararlar, yarın ciddi sağlık sorunları olarak karşımıza çıkabilir. Bir bardak çayın bedeli, bu kadar ağır hale gelir.
Bir başka sessiz mağdur da çay üreticisidir. Alın teriyle, doğayla uyum içinde çay üreten çiftçi; hile yapanla aynı rafta yer alınca emeğinin karşılığını alamaz. Boyalı çay, dürüst üreticinin ekmeğiyle oynar, çayın itibarını yerle bir eder. En kötüsü de, ülke çayının adını kirletir.
Bu noktada sorumluluk sadece devlette mi? Elbette hayır. Denetim şarttır, cezalar caydırıcı olmalıdır. Ama unutmayalım ki en güçlü denetçi, bilinçli tüketicidir. Kaynağı belirsiz, aşırı ucuz, rengi doğallıktan uzak çaylara mesafeli durmak ve kullananları en yakın ilgili kuruma şikâyet etmek onlarında görevidir.
Çay, bu topraklarda umut olmuştur, geçim kapısı olmuştur. Gurbeti bitirmiş, sofraya bereket getirmiştir. Onu birkaç kuruş fazla kazanmak uğruna kirletmeye kimsenin hakkı yoktur.
Bir bardak çaya baktığınızda sadece rengine değil, arkasındaki emeğe de bakmış oluyoruz. Çünkü çay, boyayla değil, emekle koyulaşır.
Mustafa Yılmaz Kar
ÇAYSİAD Başkanı
İngilizce